Ubezpieczenie na życie a choroby przewlekłe - ankieta, zatajenie i decyzje towarzystwa

Czy z chorobą przewlekłą można kupić ubezpieczenie na życie

Tak, choroba przewlekła nie zamyka drogi do ubezpieczenia na życie. Cukrzyca, nadciśnienie, astma, choroby tarczycy czy przebyte leczenie to sytuacje, z którymi towarzystwa spotykają się na co dzień. Każde z nich ocenia jednak ryzyko po swojemu, więc ta sama historia zdrowia może skończyć się różnymi decyzjami w różnych towarzystwach.

Ocena nazywa się underwritingiem. Towarzystwo patrzy na rodzaj choroby, czas od rozpoznania, sposób leczenia, to, czy choroba jest ustabilizowana, oraz na wiek i wnioskowaną sumę. Nie istnieje jedna lista chorób, które "przechodzą" albo "nie przechodzą" - dlatego tak ważne jest rzetelne wypełnienie ankiety.

Ankieta medyczna - o co pytają towarzystwa

Przy polisie indywidualnej zwykle wypełniasz ankietę medyczną (kwestionariusz o stanie zdrowia). Pytania różnią się między towarzystwami, ale najczęściej dotyczą:

• rozpoznanych chorób i ich przebiegu,
• przyjmowanych na stałe leków,
• pobytów w szpitalu, operacji i planowanych badań,
• zwolnień lekarskich i orzeczeń o niezdolności do pracy,
• wzrostu, wagi, palenia tytoniu i alkoholu,
• czasem chorób w najbliższej rodzinie.

Przy wyższych sumach albo przy części chorób towarzystwo może poprosić o dokumentację medyczną, dodatkowy kwestionariusz dotyczący konkretnej choroby albo badania. Zakres tych wymagań zależy od towarzystwa i od sumy ubezpieczenia.

Obowiązek podania znanych okoliczności (art. 815 k.c.)

Kodeks cywilny zobowiązuje ubezpieczającego do podania ubezpieczycielowi wszystkich znanych sobie okoliczności, o które ubezpieczyciel zapytał w formularzu albo w innych pismach przed zawarciem umowy (art. 815 § 1). Gdy umowa jest zawierana na rachunek innej osoby, ten obowiązek ma także ubezpieczony (art. 815 § 2¹).

Z tego przepisu wynikają trzy praktyczne zasady:

• Odpowiadasz na to, o co pytają. Nie musisz opisywać wszystkiego, ale na każde zadane pytanie odpowiadasz zgodnie z prawdą i kompletnie.
• Liczy się to, co wiesz. Obowiązek dotyczy okoliczności Ci znanych - na przykład rozpoznania, które usłyszałeś od lekarza, albo leków, które bierzesz.
• Pytanie bez odpowiedzi. Jeśli towarzystwo zawarło umowę mimo braku odpowiedzi na któreś pytanie, pominięte okoliczności uważa się za nieistotne (art. 815 § 1).

Warto też wiedzieć, że w ubezpieczeniu na życie nie trzeba zgłaszać zmian stanu zdrowia, które pojawią się już w trakcie trwania umowy - przepis o zgłaszaniu zmian okoliczności nie ma zastosowania do ubezpieczeń na życie (art. 815 § 2).

Co grozi za zatajenie choroby i co oznacza termin 3 lat

Ubezpieczyciel nie odpowiada za skutki okoliczności, które wbrew obowiązkowi nie zostały mu podane (art. 815 § 3). Jeśli zatajenie było umyślne, w razie wątpliwości przyjmuje się, że zdarzenie i jego następstwa są skutkiem zatajonych okoliczności. W praktyce oznacza to ryzyko odmowy wypłaty albo sporu z towarzystwem - i to wtedy, gdy Twoi bliscy najbardziej liczą na pieniądze.

Kodeks przewiduje jednak ważną granicę czasową. Jeśli zdarzenie nastąpiło po upływie trzech lat od zawarcia umowy ubezpieczenia na życie, ubezpieczyciel nie może podnieść zarzutu, że przy zawieraniu umowy podano nieprawdziwe informacje, w szczególności że zatajono chorobę ubezpieczonego (art. 834). Umowa albo OWU mogą ten termin skrócić - sprawdź, jaki obowiązuje w Twojej umowie.

Termin trzech lat nie jest sposobem na obejście ankiety. W ciągu pierwszych trzech lat zatajenie może kosztować całe świadczenie, a do tego dochodzą inne zapisy OWU, np. wyłączenia odpowiedzialności. Najbezpieczniejsza droga to pełne i prawdziwe odpowiedzi od początku.

Jakie decyzje może podjąć towarzystwo

Po ocenie ankiety i dokumentów towarzystwo podejmuje jedną z kilku decyzji. Nazwy różnią się w dokumentach, ale ogólnie wyglądają tak:

• Przyjęcie na standardowych warunkach - na przykład gdy choroba jest dobrze kontrolowana i nie wpływa istotnie na ocenę ryzyka.
• Przyjęcie ze zwyżką składki - towarzystwo przyjmuje ryzyko, ale za wyższą składkę niż standardowa.
• Przyjęcie z wyłączeniem - ochrona działa, ale nie obejmuje zdarzeń związanych z konkretną chorobą albo części zakresu, np. jednej z umów dodatkowych.
• Odroczenie - towarzystwo prosi o ponowny wniosek po jakimś czasie, np. po zakończeniu leczenia albo po okresie obserwacji.
• Odmowa - towarzystwo nie przyjmuje ryzyka. Odmowa w jednym miejscu nie oznacza odmowy wszędzie.

Gdy dostajesz propozycję ze zwyżką albo wyłączeniem, przeczytaj dokładnie, czego dotyczy wyłączenie i czy obejmuje tylko umowy dodatkowe, czy też umowę podstawową. To typowe zapisy, które trzeba sprawdzić we własnej umowie przed jej podpisaniem.

Grupówka bez ankiety jako opcja

Część ubezpieczeń grupowych w pracy nie wymaga ankiety medycznej albo ogranicza się do krótkiego oświadczenia o stanie zdrowia. Dla osób z chorobą przewlekłą to często najprostsza droga do jakiejkolwiek ochrony.

Grupówka ma jednak ograniczenia: sumy ustala pracodawca z towarzystwem, na początku ochrony często obowiązuje karencja, a ochrona jest związana z zatrudnieniem. Dokładne różnice opisujemy we wpisie ubezpieczenie na życie grupowe czy indywidualne. Grupówka i polisa indywidualna mogą działać równolegle - jedna nie wyklucza drugiej.

Jak się przygotować do wniosku

Dobre przygotowanie skraca wymianę pism z towarzystwem i ogranicza ryzyko pomyłki w ankiecie. Zanim wypełnisz wniosek:

1. Zbierz dokumentację medyczną - karty informacyjne ze szpitala, wypisy, aktualne wyniki badań i zaświadczenie o przebiegu leczenia, jeśli je masz.
2. Spisz leki - nazwy, dawki i od kiedy je przyjmujesz.
3. Ustal daty - rozpoznania, hospitalizacji, zabiegów i ostatnich kontroli.
4. Czytaj każde pytanie osobno - zwłaszcza okres, którego dotyczy (np. ostatnie lata).
5. Nie zgaduj - jeśli nie pamiętasz szczegółu, sprawdź go w dokumentach, zamiast wpisywać "na oko".
6. Zachowaj kopię ankiety - przyda się przy kolejnym wniosku albo przy wypłacie.

Ten tekst nie zastępuje konsultacji z lekarzem - pytania o chorobę i leczenie kieruj do niego. Opiekun ubezpieczeniowy pomoże Ci zrozumieć pytania z ankiety i porównać warunki różnych towarzystw. Przy zawieraniu umowy wskaż też osobę, która ma dostać świadczenie - o tym piszemy we wpisie uposażony w ubezpieczeniu na życie. Zakres ochrony opisujemy na stronie ubezpieczenie na życie i zdrowie.